Trias is in Vlaanderen pionier en voortrekker van microfinanciering in het Zuiden. Zo ook in de D.R. Congo werkt Trias samen met zogeheten MFI-partners. We interviewen Serge Silla, onze adviseur microfinanciering ter plekke.
Serge, waaruit bestaat je werk?
"Ik werk nu al 6 maanden voor Trias als adviseur microfinanciering voor de ploeg van Trias Congo. Mijn werk bestaat eruit microfinancieringsinstellingen (MFI's) te begeleiden en te versterken. Die IMF's bieden financiële producten aan voor arme mensen die meestal uitgesloten zijn van het klassieke banksysteem. Die banken eisen vaak garanties van een persoon die een krediet aanvraagt: een gebouw, een terrein, een minimumsom, enz. De voorwaarden die een MFI stelt zijn soepeler. Maar dit betekent niet dat de mensen geen garantie moeten bieden, integendeel! Het gaat hier eerder om een solidair systeem, met name de 'solidaire waarborg'. Dit betekent dat de MFI aan de kredietaanvrager vraagt om zich te verenigen met een aantal mensen die ook een inkomen genereren. Als een van die personen het krediet niet kan terugbetalen, moeten de anderen dit in zijn plaats doen en omgekeerd."
Hoe bekijk jij jouw werk?
"Het is een verrijkende ervaring voor mij. Ik kom uit Kameroen, waar de microfinancieringssector beter ontwikkeld is dan in de D.R. Congo. In Congo is microfinanciering een nieuw aspect in het leven van de mensen. Er zijn altijd wel mentaliteits- of sociologische verschillen. Maar op zich is het werk niet zo verschillend."
Welke moeilijkheden ondervinden de mensen wanneer ze een krediet nodig hebben?
"Neem nu de verkoper op de hoek van de straat. Als hij op een dag geld nodig heeft, vraagt de bank garanties, wat hij niet heeft. Maar hij wil zijn kiosk vergroten, zijn diensten verbeteren, hij wil ondernemen! Het enige probleem is de klassieke bank hem niet kan of wil helpen, want zij vraagt te veel garanties. Het is met die bevolkingslaag dat de MFI's werken. Zij vragen andere garanties, garanties zonder grote financiële waarde, maar met een grote emotionele betekenis voor de aanvrager. Zo zijn er 'mamans' die maniok verwerken en hiervoor een klein machientje gebruiken. Als zij een krediet aanvragen, zal de microfinancieringsinstelling dat machientje als waarborg beschouwen, ook al heeft die geen echte geldelijke waarde. Maar voor de maman betekent die machine alles, en wil ze die zeker niet kwijt. Op die manier zal ze zich verplicht voelen om de ontvangen som terug te betalen.
Verder is er ook een nijpend structureel probleem. Vooral op het platteland zijn er praktisch geen wegen. Dat vormt een bijkomende hinderpaal om zich te verplaatsen naar MFI's. In de provincie Maï Ndombe bijvoorbeeld, moeten de mensen soms 150 km met de fiets of de boot afleggen om tot bij een MFI te geraken."
Heeft dat infrastructuurprobleem ook gevolgen voor MFI's op zich?
"Absoluut. Als de elektriciteit in een MFI-gebouw niet gegarandeerd is, zal ze zich een generator moeten aanschaffen, wat geld en benzine kost. Dat is geld dat voor andere dingen gebruikt zou kunnen worden."
Begrijpen de mensen het principe van een microkrediet?
"We moeten veel praten met de mensen. Ze verwachten veel geld van een MFI, maar dat is niet mogelijk. De microfinancieringsinstellingen moeten de mensen sensibiliseren en hen doen inzien dat een MFI geen 'geldschieter' is. Deze instellingen doen een investering. Het geld moet terugkomen, zodat het opnieuw gebruikt kan worden. Soms moeten ze de mensen zelfs uitleggen wat sparen is! Het zijn de MFI's die de mensen duidelijk maken dat het geen zin heeft om hun geld thuis te bewaren. En dat is niet zo evident, want in het verleden verloren veel mensen geld toen hun bank failliet ging."
Hoeveel mensen vragen zo'n microkrediet aan?
"Dat is moeilijk te tellen, maar de vraag is bijzonder groot. De MFI's kunnen ook niet iedereen helpen. Dankzij opvoeding en sensibilisering, bereiken ze alsmaar meer mensen, wat de vraag naar kredieten doet stijgen. Om te bepalen of zij kredietwaardig zijn, zullen de MFI's met hen praten, maar ook met hun omgeving. Ze zullen bekijken welke activiteiten zij uitvoeren en of ze groeipotentieel vertonen. Op basis van die analyse stelt de microfinancieringsinstelling een dossier samen. Het is dus niet omdat een individu geld nodig heeft, dat de MFI dat geld ook zal toestaan. Het individu moet de som ook kunnen terugbetalen. Sommige mensen begrijpen dit principe niet; ze denken dat het geld een 'gift' is. Maar dat is niet de bedoeling. Trias en zijn microfinancieringspartners moeten de vis niet geven, ze moeten de mensen leren vissen."